ΤΟ Δ.Σ. ΤΗΣ Λ.Α.Μ.Α...............

ΤΟ Δ.Σ. ΤΗΣ Λ.Α.Μ.Α. ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΣΥΣΣΩΜΕΣ ΟΙ ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΒΙΝΤΕΟ ΕΚΦΡΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΒΑΘΥΤΑΤΗ ΘΛΙΨΗ ΤΟΥΣ ΚΑΙ ΤΑ ΘΕΡΜΟΤΕΡΑ ΣΥΛΛΗΠΗΤΗΡΙΑ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΤΟΥ ΑΔΙΚΟΧΑΜΕΝΟΥ ΜΕΛΟΥΣ ΤΟΥΣ ΦΑΝΗ ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΥ. ΜΑΚΑΡΙ ΣΤΗΝ ΓΕΙΤΟΝΙΑ ΤΩΝ ΑΓΓΕΛΩΝ ΝΑ ΕΧΕΙ ΠΟΙΟ ΕΥΧΑΡΙΣΤΕΣ ΚΑΙ ΣΙΓΟΥΡΕΣ ΔΙΑΔΡΟΜΕΣ.

Εκλογές Σ.Ο.Α.Α. - Αλλαγή τοποθεσίας Γ.Σ.

Σας ενημερώνουμε ότι η Γ.Σ. και οι αρχαιρεσίες του Σ.Ο.Α.Α. θα διεξαχθούν στο ΚΤΗΜΑ EPAVLIS όπισθεν σχολής Ευελπίδων (Βαρης-Κορωπίου) www.ktimaepavlis.gr , και όχι στα γραφεία του Συνδέσμου, την 12/7/2010 και ώρα 19.00. Σας ενημερώνουμε ότι σύμφωνα με το καταστατικό ,οι επιθυμούντες να αναδειχτούν μελή του Διοικητικού Συμβουλίου oφείλουν πριν από οκτώ(8) πλήρεις ημέρες από αυτή των αρχαιρεσιών να υποβάλουν έγγραφα στο Δ.Σ. σχετική δήλωση υποψηφιότητας τους. Σας ενημερώνουμε ο Σ.Ο.Α.Α προτίθεται να εγκαταστήσει κάλπες σε τρεις μεγάλες περιφέρειες της χώρας μας εκτός Αττικής την ίδια μέρα και ώρα με τις εκλογές στην Αττική, και στην κατεύθυνση αυτή αποζητά προτάσεις προς διαβούλευση μέχρι την Τετάρτη 30/6/2010._(Δελτίο Τύπου)

Η αλήθεια για τη φυγή καταθετών και… η Moody’s

Με ρυθμό 5,1% σε δωδεκάμηνη βάση συνεχίσθηκε τον Απρίλιο η «αιμορραγία» καταθέσεων από τις ελληνικές τράπεζες, σύμφωνα με τα δημοσιευμένα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος, τα οποία όμως δεν αντανακλούν την πραγματική εκροή καταθέσεων από τη χώρα. Όπως σημειώνει η Euroxx Sec. σε σχετικό report, τον Απρίλιο οι εκροές καταθέσεων ήταν ύψους 5,2 δισ. ευρώ, με αποτέλεσμα από την αρχή του έτους οι εκροές να έχουν διαμορφωθεί στα 15,9 δισ. ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί σε μείωση 6,7% κατά τους πρώτους τέσσερις μήνες του έτους, ενώ σε σχέση με τον αντίστοιχο μήνα του 2009 η μείωση ήταν σε ποσοστό 5,1%. Το ύψος των καταθέσεων τον Απρίλιο ανήλθε στα 222,1 δισ. ευρώ.Όμως, αυτά τα στοιχεία δεν αποτυπώνουν την πραγματική έκταση του προβλήματος των εκροών από το τραπεζικό σύστημα της χώρας. Και τούτο, διότι η ΤτΕ μετρά στα στοιχεία που δημοσιεύει τις καταθέσεις σε επίπεδο ομίλων και όχι τις καταθέσεις που βρίσκονται σε ελληνικές τραπεζικές εταιρείες. Έτσι, για παράδειγμα, μια κατάθεση Έλληνα μεγαλοκεφαλαιούχου, που τις ημέρες της κρίσης ζήτησε, όπως έκαναν και πολλοί άλλοι, να γίνει το booking της κατάθεσής του σε θυγατρική ελληνικής τράπεζας στο εξωτερικό, αντί να εγγράφεται στις καταθέσεις της μητρικής τράπεζας στην Ελλάδα, εμφανίζεται από την ΤτΕ να έχει παραμείνει στο ελληνικό τραπεζικό σύστημα, ενώ νομικά βρίσκεται εκτός της χώρας.Όλα αυτά, σε περιόδους ηρεμίας στο οικονομικό σύστημα της χώρας μικρή σημασία έχουν. Όμως, αυτή την περίοδο, όπου ζητείται επιτακτικά από τις ελληνικές τράπεζες να βελτιώσουν τη σχέση καταθέσεων/χορηγήσεων, αυτές οι εκροές, έστω και σε θυγατρικές του ίδιου ομίλου στο εξωτερικό, έχουν τη σημασία τους για τη ρευστότητα των ελληνικών τραπεζικών ανωνύμων εταιρειών, καθώς εμφανίζονται στην Ελλάδα να έχουν όλο και λιγότερες καταγεγραμμένες καταθέσεις, σε σχέση με τα δάνεια που έχουν χορηγήσει.Επιπλέον, αυτή η «ηλεκτρονική φυγή» καταθέσεων σε θυγατρικές των τραπεζών στο εξωτερικό δημιουργεί ορισμένες «κρυφές» παρενέργειες στην άσκηση της οικονομικής πολιτικής: για παράδειγμα, αν η κυβέρνηση ήθελε σε κάποια χρονική στιγμή να προχωρήσει σε αναδιάρθρωση του χρέους, η οποία πάντα συνοδεύεται και από προσωρινή επιβολή περιορισμών στις αναλήψεις από τις τράπεζες, δεν θα μπορούσε να επιβάλει με αποτελεσματικότητα το μέτρο αυτό, στο βαθμό που ένα σημαντικό ποσοστό των καταθέσεων βρίσκονται σε θυγατρικές σε άλλες χώρες.Πέραν όλων αυτών, πάντως, η πραγματικά ισχυρή πίεση στη ρευστότητα των τραπεζών δεν προέρχεται πλέον από τους καταθέτες, αλλά από τον οίκο Moody’s, που προχώρησε χθες σε υποβάθμιση των ελληνικών κρατικών τίτλων στην κατηγορία junk (Βa1), με μια… ξεγυρισμένη μείωση βαθμολογίας κατά τέσσερις βαθμίδες. Η κίνηση αυτή, αναμένεται να προκαλέσει τις επόμενες ημέρες, αν δεν υπάρξει κάποια περαιτέρω ευνοϊκή ρύθμιση ειδικού χαρακτήρα από την ΕΚΤ, σοβαρές πιέσεις στη ρευστότητα των τραπεζών, αφού θα προκαλέσει μεγάλη μείωση στην αξία των καλυμμάτων που έχουν παραχωρήσει στην ΕΚΤ, προκειμένου να αντλήσουν ρευστότητα από τα χρηματοδοτικά της «παράθυρα».Τον Μάιο, σύμφωνα με δημοσιευμένα στοιχεία, οι ελληνικές τράπεζες είχαν αντλήσει 90 δις. ευρώ από την ΕΚΤ, δεσμεύοντας στην Τράπεζα της Ελλάδος τίτλους ονομαστικής αξίας 123 δις. ευρώ. Δηλαδή, ήδη η ΕΚΤ είχε «κουρέψει» κατά 27% την αξία των καλυμμάτων που έχουν δεσμεύσει οι ελληνικές τράπεζες. Μετά την υποβάθμιση από την Moody’s, που θα συμπαρασύρει εκτός από τα κρατικά ομόλογα και τα άλλα «χαρτιά» που έχουν δεσμεύσει οι τράπεζες (τίτλοι από τιτλοποιήσεις, καλυμμένα ομόλογα), το ποσοστό του «κουρέματος» αναμένεται να μεγαλώσει επικίνδυνα, εκτός εάν η ΕΚΤ για άλλη μια φορά προχωρήσει σε κάποια ειδικού χαρακτήρα ρύθμιση για το ελληνικό τραπεζικό σύστημα, όπως είχε πράξει και στις 3 Μαϊου, όταν ανακοίνωσε ότι θα δέχεται ως κάλυμμα κρατικά ομόλογα της Ελλάδας ανεξαρτήτως πιστοληπτικής αξιολόγησης.

Η Moody’s στέλνει τις τράπεζες για κούρεμα!

Σε νέα φάση αβεβαιότητας μπαίνει το τραπεζικό σύστημα της χώρας, μετά την… έκρηξη βόμβας με υπογραφή του οίκου Moody’s, που σε μια νύχτα μετέτρεψε τα ομόλογα της χώρας σε… σκουπίδια και αφαίρεσε πολλά δισεκατομμύρια ευρώ από τη ρευστότητα των ελληνικών τραπεζών. Η χθεσινοβραδινή… τρομοκρατική ενέργεια από την Moody’s, αν και είχε προαναγγελθεί όταν είχε προχωρήσει στην προηγούμενη υποβάθμιση των ελληνικών ομολόγων, «πάγωσε» την Αθήνα. Το υπουργείο Οικονομικών εκδήλωσε την έντονη ενόχλησή του, με μια ανακοίνωση όπου υπογραμμίζει, ότι ο διεθνής οίκος δεν έλαβε καθόλου υπόψη την πρόοδο της χώρας στην εφαρμογή του σταθεροποιητικού προγράμματος, ενώ από τους τραπεζικούς κύκλους εκφραζόταν έντονη δυσφορία για το χρόνο του «χτυπήματος», που αποδυναμώνει το τραπεζικό σύστημα στη χειρότερη στιγμή.Η Moody’s ήταν ο τελευταίος οίκος που κρατούσε στην κατηγορία investment grade τα ελληνικά ομόλογα, αλλά χθες προχώρησε σε μια υποβάθμιση τεσσάρων βαθμίδων, προσγειώνοντας τους τίτλους του Δημοσίου σε κατηγορία junk (Ba1). Η υποβάθμιση αυτή αναμένεται να συνοδευθεί από ανάλογα «χτυπήματα» στις αξιολογήσεις των τραπεζών και των τίτλων που έχουν εκδώσει, ονομαστικής αξίας 45 δις. ευρώ.Η υποβάθμιση από την Moody’s στέλνει τις ελληνικές τράπεζες για ένα εξαιρετικά επώδυνο «κούρεμα» της αξίας των τίτλων που έχουν δεσμεύσει στην ΕΚΤ για την άντληση ρευστότητας, δημιουργώντας σοβαρά ερωτήματα σχετικά με την επάρκεια της ρευστότητας του τραπεζικού συστήματος. Απορίας άξιον είναι τώρα, αν οι ελληνικές τράπεζες θα καταφέρουν να βρουν στα ιδιαίτερα «ρηχά» χαρτοφυλάκιά τους πρόσθετους τίτλους αξίων πολλών δισεκατομμυρίων για να αποφύγουν να τους ζητηθεί από την ΕΚΤ η επιστροφή ρευστότητας, ή αν η ΕΚΤ θα υποχρεωθεί να «νερώσει» ακόμη περισσότερο τους κανόνες αποδοχής καλυμμάτων, για να αποτρέψει σοβαρούς κλυδωνισμούς στο ελληνικό τραπεζικό σύστημα.Σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσιεύονται στην τελευταία λογιστική κατάσταση της Τράπεζας της Ελλάδος (Μάιος 2010) οι ελληνικές τράπεζες φαίνεται ότι με το πέρασμα του χρόνου γίνονται όλο και πιο εξαρτημένες από τους χρηματοδοτικούς μηχανισμούς της ΕΚΤ. Τον Μάιο, οι συνολικές τους χρηματοδοτήσεις πλησίασαν τα 90 δις. ευρώ, εκ των οποίων ο κύριος όγκος αφορά χορηγήσεις πιο μακροπρόθεσμης διάρκειας (περισσότερα από 72 δις. ευρώ). Όμως, για να πάρουν αυτά τα 90 δις. ευρώ, τα στοιχεία της ΤτΕ δείχνουν, ότι οι τράπεζες δέσμευσαν αποδεκτούς για αναχρηματοδότηση τίτλους ονομαστικής αξίας 122,963 δις. ευρώ. Σε αυτούς τους τίτλους περιλαμβάνονται όλα τα ομόλογα Δημοσίου που έχουν οι τράπεζες στην κατοχή τους (ονομαστικής αξίας σχεδόν 40 δις. ευρώ), αλλά και ένας πρωτοφανής όγκος ιδιωτικών χρεογράφων, κυρίως δηλαδή τίτλων που προέρχονται από τιτλοποίηση στοιχείων ενεργητικού και καλυμμένα ομόλογα.Με αυτά τα δεδομένα, ήδη οι τράπεζες υφίστανται ένα εξαιρετικά επώδυνο «κούρεμα» της αξίας τωκαλυμμάτων τους από την ΕΚΤ, το οποίο φθάνει στο 27%. Ήδη τον Μάιο είχαν δεσμεύσει ένα πολύ μεγάλο ποσοστό του ενεργητικού τους για την άντληση ρευστότητας από την ΕΚΤ και πλέον θα πρέπει να εξαντλήσουν και τα τελευταία αποθέματα αποδεκτών τίτλων για να διατηρήσουν τις ίδιες γραμμές χρηματοδότησης από την κεντρική τράπεζα.Οι τίτλοι του ελληνικού Δημοσίου, πάντως, θα συνεχίσουν να γίνονται δεκτοί, όπως είχε ανακοινώσει στις 3 Μαΐου η ΕΚΤ, ανεξάρτητα από τις βαθμολογίες τους από τους οίκους αξιολογήσεων. Το ίδιο ισχύει και για τα τραπεζικά ομόλογα που έχουν εκδοθεί με εγγύηση του Δημοσίου. Το ερώτημα τώρα είναι τι θα συμβεί με τα άλλα «χαρτιά» των ελληνικών τραπεζών, που με βάση τους σημερινούς κανόνες της ΕΚΤ θα πρέπει να έχουν βαθμολογία της κατηγορίας «Α» για να γίνονται δεκτά από την ΕΚΤ, ενώ η κεντρική τράπεζα έχει ανακοινώσει ότι τον Ιούλιο θα δημοσιοποιήσει τους νέους κανόνες της για αυτούς τους τίτλους.Η ονομαστική αξία των τιτλοποιήσεων από ελληνικές τράπεζες εκτιμάται ότι ξεπερνά τα 45 δις. ευρώ, ενώ σε μεγάλο ύψος φθάνουν και τα καλυμμένα ομόλογα που έχουν εκδώσει, με εγγύηση δάνεια από τα χαρτοφυλάκιά τους. Το πιθανότερο είναι, ότι και αυτοί οι τίτλοι θα εξακολουθήσουν να γίνονται δεκτοί από την ΕΚΤ, αλλά με πολύ υψηλά ποσοστά «κουρέματος» της αξίας τους.

ΜΑΣ "ΞΑΝΑΣΤΟΛΙΣΕ" Η Moody's

Στην υποβάθμιση της αξιολόγησης των ελληνικών ομολόγων κατά τέσσερις βαθμίδες, σε Ba1 από A3, προχώρησε τη Δευτέρα η Moody's, τοποθετώντας τη χώρα στην κατηγορία υψηλού κινδύνου (junk).Όπως αναφέρει σε ανακοίνωσή της, η κίνηση αυτή αντανακλά τις εκτιμήσεις για τις μεσοπρόθεσμες πιστοληπτικές δυνατότητες της χώρας μας.Οι προοπτικές χαρακτηρίζονται από το διεθνή οίκο αξιολόγησης «σταθερές». Προστίθεται πως η βαθμίδα Ba1 αντικατοπτρίζει «τους κινδύνους που συνδέονται με το σχέδιο διάσωσης που τέθηκε σε εφαρμογή από τις χώρες της Ευρωζώνης και του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου».Υπενθυμίζεται ότι στις 22 Απριλίου η Moody's είχε υποβαθμίσει κατά μία βαθμίδα, από Α2 σε Α3, την αξιολόγηση των ελληνικών ομολόγων διατηρώντας ταυτόχρονα την απειλή ότι πιθανότατα θα προχωρούσε εντός των επομένων τριών μηνών και σε νέα.
Ερωτηθείς σχετικά κορυφαίος αναλυτής του Fitch δήλωσε στο Reuters ότι o οίκος δεν προτίθεται στο άμεσο μέλλον να υποβαθμίσει περαιτέρω την πιστοληπτική ικανότητα της Ελλάδας.«Έχουμε ήδη δηλώσει ότι -εκτός εάν υπάρξει κάποια απρόβλεπτη εξέλιξη- θα περιμένουμε τους τελευταίους μήνες του έτους για να εξετάσουμε πόσο επιτυχημένη θα είναι η ελληνική κυβέρνηση ως προς την υλοποίηση των πολιτικών που έχουν συμφωνηθεί», πρόσθεσε.

Απάντηση ΥΠΟΙΚ

Η σημερινή υποβάθμιση της ελληνικής οικονομίας από τον οίκο Moody’s κατά κανένα τρόπο δεν αντανακλά ούτε την πρόοδο που έχει επιτευχθεί τους τελευταίους μήνες ούτε τις προοπτικές που διανοίγονται από τη δημοσιονομική εξυγίανση και τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας της χώρας, αναφέρει σε ανακοίνωσή του το Υπουργείο Οικονομικών.Αναφερόμενο στην πρόοδο που έχει επιτευχθεί το Υπουργείο σημειώνει ότι τα στοιχεία εκτέλεσης του προϋπολογισμού δείχνουν με μεγάλη σαφήνεια ότι το πρόγραμμα το οποίο έχει συμφωνήσει η Ελλάδα με την Ε.Ε., την Ε.Κ.Τ. και το Δ.Ν.Τ. εκτελείται κανονικά, με το έλλειμμα να έχει μειωθεί 40% σε σχέση με το 2009 και προσθέτει ότι αυτή η σημαντική βελτίωση έχει αναγνωρισθεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο Επιπλέον, το Υπουργείο Οικονομικών επισημαίνει ότι η ύφεση κατά το πρώτο τρίμηνο είναι μικρότερη από αυτή που προβλέπεται για ολόκληρο το έτος από το Μνημόνιο, ενώ οι εισπράξεις από Φ.Π.Α., που δημιουργήθηκε κατά το πρώτο τρίμηνο, αυξήθηκαν κατά 6% ενώ πέρυσι είχαν μειωθεί κατά 11%.
Επαναλαμβάνει δε ότι «όλες οι διαφορετικές διαρθρωτικές δράσεις που προβλέπονται στο Μνημόνιο Συνεργασίας υλοποιούνται κανονικά και πολλές είναι ήδη μπροστά από το χρονοδιάγραμμα που έχει τεθεί. Η δε πορεία του χρέους, παρότι σήμερα ανοδική, αναμένεται να αποκλιμακωθεί από το 2013 και ίσως και νωρίτερα εφόσον φαίνεται να διαμορφώνονται σταδιακά πιο ευνοϊκές συνθήκες».«Η Ελληνική Κυβέρνηση παραμένει απολύτως προσηλωμένη στο έργο της δημοσιονομικής προσαρμογής και της βελτίωσης των αναπτυξιακών προοπτικών της χώρας» καταλήγει το Υπουργείο Οικονομικών.

«Τσουχτερή» ρευστότητα για την Eurobank…

Με ταχείς ρυθμούς συνεχίζει η Eurobank την προσπάθειά της να ενισχύσει τη ρευστότητα σε μια εξαιρετικά δύσκολη συγκυρία, αξιοποιώντας το εργαλείο των καλυμμένων ομολόγων (covered bonds). Όμως, η ελληνική τράπεζα πληρώνει «τσουχτερό» κόστος για αυτή τη ρευστότητα, πολλαπλάσιο του αντίστοιχου κόστους άντλησης ρευστότητας από μεγάλες ευρωπαϊκές τράπεζες. Όπως σημείωνε το Bloomberg σε πρόσφατο ρεπορτάζ του για τις εκδόσεις covered bonds από μεγάλες τράπεζες, η BNP εξέδωσε πρόσφατα καλυμμένα ομόλογα 5ετίας με εγγύηση στεγαστικά δάνεια, αξίας 1,5 δις. ευρώ, με κόστος 42 μονάδων βάσης υψηλότερο από το αντίστοιχο διατραπεζικό επιτόκιο (swap rate). Η βελγική Dexia προχώρησε σε ανάλογη έκδοση δεκαετών τίτλων αξίας 500 εκατ. ευρπώ, με spread 15 μονάδων βάσης.Αντίθετα, η Eurobank ανακοίνωσε πριν από λίγες ημέρες έκδοση ομολογιών 650 εκατ. ευρώ, με ετήσια (μόνο…) διάρκεια, και με επιτόκιο ίσο με το Euribor ενός μήνα πλέον περιθωρίου 250 μονάδων βάσης! Το συγκεκριμένο ομόλογο είχε ως κάλυμμα απαιτήσεις της τράπεζας από στεγαστικά δάνεια ιδιωτών σε ευρώ και σε ελβετικά φράγκα.Χθες, η Eurobank προχώρησε σε άλλες δύο «τσουχτερές» έκδοση καλυμμένων ομολόγων, για να αντιμετωπίσει τις πιέσεις στη ρευστότητά της, συνολικού ύψους 1,2 δις. ευρώ αυτή την φορά, με ετήσια διάρκεια. Το επιτόκιο δανεισμού διαμορφώθηκε και πάλι σε πολύ υψηλά επίπεδα, συγκριτικά με αντίστοιχες εκδόσεις ευρωπαϊκών τραπεζών, καθώς έφθασε στις 135 μονάδες βάσης πάνω από το Euribor 1μηνός και για τις δύο σειρές τίτλων. Και σε αυτή την περίπτωση χρησιμοποιήθηκαν ως κάλυμμα στεγαστικά δάνεια ιδιωτών σε ευρώ και σε ελβετικά φράγκα.Υπενθυμίζεται, ότι τον Μάρτιο του 2010, δηλαδή την ώρα που κορυφώνονταν οι πιέσεις στην ελληνική αγορά, η διοίκηση της Eurobank αποφάσισε να προχωρήσει σε μαζικές εκδόσεις καλυμμένων ομολόγων, συνολικής αξίας αρκετών δισεκατομμυρίων ευρώ, αξιοποιώντας στοιχεία του ενεργητικού της, δηλαδή κυρίως στεγαστικά δάνεια.Τα καλυμμένα ομόλογα είναι μια πολύ ακριβή μέθοδος άντλησης χρήματος αυτή την περίοδο για τις ελληνικές τράπεζες. Τα κεφάλαια αντλούνται από την ΕΚΤ, η οποία έχει ενεργοποιήσει πρόγραμμα αγοράς καλυμμένων ομολογιών, καθώς αυτή την περίοδο η διατραπεζική αγορά παραμένει εντελώς «κλειστή» για τις ελληνικές τράπεζες.Με τις εκδόσεις καλυμμένων ομολόγων, το κόστος για τις τράπεζες είναι στην πραγματικότητα πολύ υψηλότερο από αυτό που υποδηλώνεται από το spread πάνω από το Euribor: οι τράπεζες εκχωρούν, μέσω των τίτλων που εκδίδουν, τους τόκους που θα εισπράξουν για συγκεκριμένη χρονική περίοδο από σχετικά «ασφαλή» δάνεια που έχουν στα χαρτοφυλάκιά τους. Τα δάνεια αυτά, σε αντίθεση με ό,τι συμβαίνει σε περιπτώσεις τιτλοποιήσεων, παραμένουν στα χαρτοφυλάκια των τραπεζών που εκδίδουν τους τίτλους, αλλά χάνουν τις αποδόσεις μέχρι τη λήξη του καλυμμένου ομολόγου. Επιπλέον, οι ελληνικές τράπεζες, επειδή δεν θεωρούνται «ασφαλείς» υποχρεώνονται να πληρώνουν και ένα «καπέλο» ίσο με το Euribor πλέον υψηλού επιτοκιακού περιθωρίου.Όλα αυτά σημαίνουν, ότι η ρευστότητα που αποκτούν συνοδεύεται από τεράστια επιβάρυνση των οικονομικών αποτελεσμάτων: για παράδειγμα, η Eurobank βρίσκει ρευστότητα χάνοντας για ένα χρόνο τις αποδόσεις δανείων πολλών δισεκατομμυρίων ευρώ, που αποτελούν βασική πηγή τοκοφορίας για την τράπεζα, πληρώνοντας επιπλέον αποδόσεις για την έκδοση των καλυμμένων ομολογιών. Με αυτά τα δεδομένα, δεν είναι καθόλου τυχαίο, ίσως, ότι στην τελευταία έκθεση της JP Morgan για το ελληνικό τραπεζικό σύστημα η αμερικανική επενδυτική τράπεζα προέβλεπε ζημιές-ρεκόρ για την Eurobank τη διετία 2010-2011, τις υψηλότερες από κάθε άλλη μεγάλη ελληνική τράπεζα…

Τα ελληνικά διδάγματα για την παγκόσμια οικονομία

Το πακέτο στήριξης ύψους 140 δις δολαρίων που δόθηκε από τους Ευρωπαίους εταίρους και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο στην ελληνική κυβέρνηση της δίνει μια ανάσα χρόνου προκειμένου να αναλάβει το δύσκολο έργο της αποκατάστασης των δημοσίων οικονομικών της. Το πακέτο αυτό μπορεί να μην καταφέρει να διασφαλίσει ότι η Ισπανία και η Πορτογαλία δεν θα έχουν την τύχη της Ελλάδας, ή μπορεί να μην αποτρέψει εν τέλει την ελληνική στάση πληρωμών. Ό,τι και αν γίνει όμως, είναι γεγονός ότι η ελληνική αναταραχή βύθισε την Ευρωπαϊκή Ένωση σε οριακά προβλήματα. Κατά βάθος η παρούσα κρίση αποτελεί μια ακόμη εκδήλωση του αποκληθέντος ‘πολιτικού τριλήμματος της παγκόσμιας οικονομίας’: Η οικονομική παγκοσμιοποίηση, η πολιτική δημοκρατία και το έθνος κράτος είναι ασυμβίβαστα μεταξύ τους. Τα δύο εξ αυτών μπορούν να συνυπάρχουν. Η δημοκρατία είναι συμβατή με την εθνική κυριαρχία αν περιορίσουμε την παγκοσμιοποίηση. Αν όμως επιδιώξουμε την παγκοσμιοποίηση με τη διαχείριση να παραμένει στο έθνος κράτος, πρέπει να αφήσουμε κατά μέρος τη δημοκρατία. Αν πάλι θέλουμε δημοκρατία και παγκοσμιοποίηση, θα πρέπει να παραμερίσουμε το έθνος κράτος και να πάμε σε σχήματα ευρύτερης διεθνούς διακυβέρνησης.Η ιστορία της παγκόσμιας οικονομίας μας δείχνει πώς δουλεύει αυτό το … τρίλημμα. Η πρώτη εποχή της παγκοσμιοποίησης, που κράτησε μέχρι το 1914, υπήρξε επιτυχής για όσον καιρό οι νομισματικές και οικονομικές πολιτικές δεν επηρεάζονταν από τις εσωτερικές πολιτικές πιέσεις. Έτσι, οι σχετικές πολιτικές μπορούσαν τότε να ακολουθούν πλήρως τα ζητούμενα του κανόνα χρυσού και της ελεύθερης κίνησης των κεφαλαίων. Αλλά από τη στιγμή που διευρύνθηκε το δικαίωμα ψήφου, που οργανώθηκε η εργατική τάξη, και που η μαζική πολιτική κοινωνία έγινε ο κανόνας, οι εσωτερικοί οικονομικοί στόχοι άρχισαν να ανταγωνίζονται και να υπερκεράζουν τους εξωτερικούς κανόνες και περιορισμούς.Η κλασική περίπτωση είναι η σύντομη επιστροφή της Βρετανίας στο κανόνα του χρυσού κατά την μεσοπολεμική περίοδο. Η προσπάθεια αποκατάστασης του μοντέλου της προ του Α Παγκοσμίου Πολέμου παγκοσμιοποίησης κατέρρευσε το 1931, όταν οι εσωτερικές πολιτικές δυνάμεις υποχρέωσαν τη βρετανική κυβέρνηση να εγκαταλείψει τον κανόνα του χρυσού και να πορευτεί στη βάση των εσωτερικών αναπληθωριστικών πιέσεων. Οι αρχιτέκτονες του καθεστώτος Μπρέττον Γουντς δεν λησμόνησαν αυτό το δίδαγμα όταν σχεδίασαν το παγκόσμιο νομισματικό σύστημα το 1944. Κατανοούσαν ότι οι δημοκρατικές χώρες είχαν την ανάγκη να ορίζουν οι ίδιες και ανεξάρτητα τη νομισματική και δημοσιονομική πολιτική τους. Προϋπέθεσαν λοιπόν μια ‘λεπτή’ παγκοσμιοποίηση, με τη ροή κεφαλαίων κατά βάση κινούμενη στον μακροπρόθεσμο δανεισμό. Ο Τζον Μάιναρντ Κέινς, που συνέγραψε τους κανόνες του συστήματος Μπρέττον Γουντς μαζί με τον Χάρι Ντέξτερ Γουάιτ, θεωρούσε τον έλεγχο των κεφαλαίων όχι σαν προσωρινή μεθόδευση αλλά σαν μόνιμο χαρακτηριστικό της παγκόσμιας οικονομίας. Το καθεστώς Μπρέττον Γουντς κατέρρευσε όμως κατά τη δεκαετία του 1970 ως αποτέλεσμα της ανικανότητας ή της απροθυμίας – δεν είναι ξεκάθαρο τι από τα δύο – των κυβερνήσεων να διαχειριστούν την αυξανόμενη ροή κεφαλαίων. Το τρίτο στοιχείο του ‘τριλήμματος’ έχει να κάνει με την απεμπόληση της εθνικής κυριαρχίας. Στην περίπτωση αυτή η οικονομική ολοκλήρωση μπορεί να συνδέεται με τη δημοκρατία μέσα από την πολιτική ένωση των κρατών. Η απώλεια εθνικής κυριαρχίας αντισταθμίζεται έτσι από τη διεθνοποίηση των δημοκρατικών πολιτικών. Ας το θεωρήσουμε σαν μια παγκόσμια εκδοχή ομοσπονδιοποίησης. Οι ΗΠΑ, για παράδειγμα, δημιούργησαν μια ενιαία εθνική αγορά από τη στιγμή που η ομοσπονδιακή κυβέρνηση διασφάλισε επαρκώς τον πολιτικό έλεγχο από τις επιμέρους Πολιτείες. Αυτό δεν ήταν καθόλου ήπια διαδικασία, όπως άλλωστε δείχνει ο Αμερικανικός Εμφύλιος.Οι δυσκολίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης πηγάζουν από το γεγονός ότι η παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση βρήκε την Ευρώπη στα μισά του δρόμου προς μια τέτοια διαδικασία ομοσπονδιοποίησης. Οι Ευρωπαίοι ηγέτες πάντοτε κατανοούσαν ότι για τη στήριξη της οικονομικής ένωσης απαιτούνταν και ένας πολιτικός βραχίονας. Ακόμη και αν ορισμένοι, για παράδειγμα οι Βρετανοί, ήθελαν να παραχωρήσουν στην ένωση όσο το δυνατόν λιγότερες εξουσίες, η βασική και ισχυρή ροπή ήταν προς την πολιτική ολοκλήρωση παράλληλα με την οικονομική ολοκλήρωση. Όμως το ευρωπαϊκό πολιτικό σχέδιο έμεινε πολύ πίσω σε σχέση με το οικονομικό.Η Ελλάδα επωφελήθηκε από το ενιαίο νόμισμα, τις ενοποιημένες αγορές κεφαλαίων και το ελεύθερο εμπόριο με τα άλλα κράτη-μέλη της ΕΕ. Όμως δεν έχει αυτόματη πρόσβαση σε κάποιον …Ευρωπαίο δανειστή εσχάτου καταφυγίου. Και οι Έλληνες πολίτες δεν παραλαμβάνουν επιδόματα ανεργίας από τις Βρυξέλλες όπως έκαναν οι κάτοικοι της Καλιφόρνια από την Ουάσιγκτον όταν η Πολιτεία τους είχε ύφεση. Επιπλέον με δεδομένα τα γλωσσικά και πολιτισμικά εμπόδια, οι άνεργοι Έλληνες δεν είναι εύκολο να μετακινηθούν προς τα πιο ευημερούντα ευρωπαϊκά κράτη. Και οι ελληνικές τράπεζες και εταιρείες θα χάσουν την αξιοπιστία τους μαζί με την κυβέρνηση αν οι αγορές καταλήξουν στο ότι η ελληνική κυβέρνηση είναι αφερέγγυα.Οι κυβερνήσεις της Γαλλίας και της Γερμανίας, από την πλευρά τους, δεν μπορούν να παρέμβουν ουσιαστικά σε ό,τι αφορά τη δημοσιονομική πολιτική της Ελλάδας. Δεν μπορούν να αποτρέψουν τον υψηλό δανεισμό της ελληνικής κυβέρνησης από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα για όσον καιρό οι οίκοι πιστοληπτικής αξιολόγησης θεωρούν τους ελληνικούς τίτλους αξιόπιστους. Αν η Ελλάδα προχωρήσει σε στάση πληρωμών δεν μπορούν να επιβάλουν τις απαιτήσεις των τραπεζών τους στο ελληνικό δημόσιο ούτε να κατάσχουν ελληνικά περιουσιακά στοιχεία. Και δεν μπορούν ούτε να αποτρέψουν την έξοδο της Ελλάδας από την Ευρωζώνη.Όλα αυτά όμως σημαίνουν ότι η παρούσα χρηματοπιστωτική κρίση θα είναι βαθύτερη και πως οι συνέπειές της χειρότερες απ’ ό,τι θα μπορούσαν. Η Γαλλία και η Γερμανία παραχώρησαν απρόθυμα το πακέτο βοήθειας στην Ελλάδα μόνο μετά από μεγάλες καθυστερήσεις και με συμμετοχή του ΔΝΤ. Η ΕΚΤ χαμήλωσε τον πήχη της βαθμολογίας που θα πρέπει να έχουν οι ελληνικοί κρατικοί τίτλοι προκειμένου να δανείζει τις ελληνικές τράπεζες.Με δεδομένο το μέγεθος της δημοσιονομικής σύσφιξης που απαιτείται και την εχθρότητα των Ελλήνων εργαζομένων απέναντι στα μέτρα, η επιτυχία της ελληνικής διάσωσης δεν είναι διασφαλισμένη. Αυτό που αποκάλυψε η κρίση είναι το πόσο απαιτητικές είναι οι πολιτικές προϋποθέσεις της παγκοσμιοποίησης. Έδειξε επίσης πόσο πρέπει να εξελιχθούν οι ευρωπαϊκοί θεσμοί για να στηρίξουν μια υγιή ενιαία αγορά. Η επιλογή που αντιμετωπίζει σήμερα η Ε.Ε. είναι ίδια με την επιλογή που αντιμετώπισαν κι άλλες χώρες σε άλλα μέρη του κόσμου: είτε θα προχωρήσει στην πολιτική ολοκλήρωση είτε θα χαλαρώσει την οικονομική ένωση.Πριν την κρίση, η Ευρώπη έδειχνε να τείνει σε μια επιτυχή μετάβαση προς την πολιτική ολοκλήρωση. Σήμερα το οικονομικό της σχέδιο βουλιάζει, ενώ απουσιάζει μια ηγεσία ικανή να δώσει ώθηση στην πολιτική ολοκλήρωση. Το καλύτερο που μπορεί να ειπωθεί τώρα πια είναι πως η Ευρώπη δεν μπορεί να καθυστερεί άλλο τις επιλογές στην οποία την υποχρέωσε η ελληνική κρίση. Οι αισιόδοξοι θα μπορούσαν ίσως να συμπεράνουν ότι η Ευρώπη θα καταφέρει να βγει στο τέλος ενισχυμένη από την παρούσα κρίση.